Dóretiwshilik háwiji Qashqadáryanıń hár bir mánziline kirip barmaqta

Mámleketimiz basshısı 22-oktyabr kúni Qashqadárya wálayatın sociallıq-ekonomikalıq rawajlandırıwǵa baǵıshlanǵan májilis ótkerdi.

Prezident Shavkat Mirziyoev sózin májilis qatnasıwshıların Ózbek tili bayramı menen qutlıqlawdan basladı. Qashqadárya perzenti, Ózbekstan Qaharmanı hám mámleketlik gimnimizdiń avtorı Abdulla Aripovtıń ana tilimizdiń rawajlanıwına qosqan úlesin ayrıqsha atap ótti.

– Wálayattıń qala hám rayonlarında, máhállelerinde bolǵan ózgerislerdi, isbilermen, investor, jaslardıń kózlerindegi kúsh-ǵayrattı kórip, oǵada úlken kúsh aldım, – dedi mámleketimiz basshısı.

Bir neshe jıl aldın eń qıyın jaǵdaydaǵı aymaqlardan biri bolǵan Qashqadáryanı jıldıń aqırına shekem kámbaǵallıq hám jumıssızlıqtan awlaq aymaqqa aylandırıw maqset etilgen. Usı jıldıń toǵız ayında sanaat, xızmetler hám awıl xojalıǵında ósiwge erisildi. Biraq wálayattıń házirgi nátiyjeleri onıń bay resursları hám insan potencialına ele tolıq sáykes kelmey atırǵanı atap ótildi.

Qashqadárya ekonomikasınıń ósiwi ushın, bárinen burın, sanaatta qosımsha qundı arttırıw zárúr. Wálayattaǵı gaz, elektr energiyası hám jer astı baylıqları tayar ónim islep shıǵarıwǵa xızmet etiwi kerek ekenligi kórsetip ótildi. Usı maqsette “GTL” zavodındaǵı jańa joybarlar, naftadan polimer hám neft-ximiya ónimlerin alıw, Diyqanabat kaliy zavodınıń quwatlılıǵın keńeytiw hám kishi tonnajlı ximiyanı rawajlandırıw imkaniyatları kórip shıǵıldı. Juwapkerlerge 20 milliard dollarlıq joybarlar hám 50 mıń jumıs ornın qamtıp alatuǵın úsh jıllıq baǵdarlama tayarlaw tapsırıldı.

Bul joybarlar iri kárxanalar átirapında jergilikli islep shıǵarıwshılardı da birlestiriwi kerek. Sonıń ushın wálayatta altı sanaat klasteri shólkemlestiriledi, “Qashqadárya” erkin ekonomikalıq zonasınıń filialları ashıladı. Olardıń infrastrukturası ushın dáslep 250 milliard sum qaratıladı. Zamanagóy traktor hám awıl xojalıǵı texnikaların lokalizaciyalaw, agrodronlardı islep shıǵarıw da usı baǵdardaǵı wazıypalardan boldı.

Sanaattıń ósiwi turaqlı energiya támiynatına da baylanıslı. Kelesi jılı wálayatta “Masdar” kompaniyasınıń 300 megavattlı quyash elektr stanciyası hám energiya saqlaw quwatlılıǵı iske qosıladı. Qarshı rayonında shıǵındıdan elektr alıw joybarı juwmaqlanbaqta. Jańa quwatlıqlardı tutınıwshılarǵa jetkeriw ushın Nishon hám Kókdalada iri podstanciyalardı qurıw, Talimarjan

– Soǵdiyana jónelisindegi 245 kilometrlik elektr tarmaǵın juwmaqlaw wazıypaları qoyıldı.

Awıl xojalıǵı da xalıqtıń dáramatın arttırıwdıń áhmiyetli deregi sıpatında qaraldı. Wálayatta usı tarawdıń ózinde qosımsha 200 mıń adamdı dáramatlı etiw imkaniyatı bar. Jáhán banki menen Egipet tájiriybesi tiykarında segiz rayondaǵı 100 mıń gektar jaylawǵa dronlar járdeminde qurǵaqshılıqqa shıdamlı sharwashılıq ot-jemleri egiledi, sharwashılıq kompleksleri shólkemlestiriledi. Ǵuzarda 10 mıń gektar jer paydalanıwǵa kirgizilip, diyqanlarǵa beriledi. Kosmoslıq maǵlıwmatlar tiykarında anıqlanǵan jáne 30 mıń gektar maydandı ózlestiriwge egipetlik qánigeler tartıladı.

Jerden nátiyjeli paydalanıw ushın suw támiynatı da jaqsılanadı. Qashqadáryada egislik maydanlarına suw jetkeriw qımbatqa túsip atırǵanı sebepli kelesi jılı 265 kilometr kanal betonlastırıladı, 20 nasos jańalanadı. Fermerler menen birge 75 mıń gektarda suwdı únemleytuǵın texnologiyalar engiziledi. Bıyıl qurılǵan kishi suw basseynleriniń tájiriybesi jáne bes rayonda keńeytiledi.

Xalıqtıń taza ishimlik suwına zárúrligi ayrıqsha dodalandı. Ajıratılǵan qarjılar esabınan 747 kilometr suw hám kanalizaciya tarmaǵı jáne 43 imarattıń qurılısı juwmaqlanıp, 200 mıń adam taza suw menen támiyinlenedi. Hisorak suw saqlaǵıshınan

Qarshı qalası hám átirapındaǵı rayonlarǵa tarmaq tartıw jáne 350 mıń adamǵa xızmet etedi. Talimarjan – Múbárek suw sistemasın rekonstrukciyalaw bolsa, bes rayondaǵı 700 mıń adamnıń suw támiynatın jaqsılawǵa qaratılǵan.

Aymaqlar arasındaǵı baylanıstı jeńilletiw ushın jol joybarları da belgilendi. Aziya rawajlanıw banki menen A-380 avtomobil jolınıń wálayattan ótiwshi 100 kilometrlik bólegi rekonstrukciyalanadı. Qarshı qalasınıń aylanba jolı usı magistralǵa jalǵanadı. Poezd ótip baratırǵan waqıtta tıǵılıs júzege keletuǵın eki temir jol kesilispesinde zamanagóy jol ótkelleri qurıladı.

Májiliste iri joybarlardıń nátiyjesi hár bir máhállede seziliwi kerek ekenligine itibar qaratıldı. Qamashi rayonındaǵı CHim máhállesinde mektep, baqsha, poliklinika, jaslar orayı, sport kompleksi hám dem alıw baǵı qurıldı. Eń áhmiyetlisi, máhállede kámbaǵal shańaraq hám jumıssız adam qalmadı. Kelesi jılı Ǵárezsizlik bayramına shekem usı tájiriybe tiykarında hár bir rayonda ekewden zamanagóy máhálle orayı shólkemlestiriledi. Mirishkorda limonshılıq, balıqshılıq hám baǵshılıq joybarları baslanadı, ijaraǵa berilgen jerlerde joqarı dáramatlı eginlerdi jetistiriw keńeytiledi.

Bunday baslamalardı ámelge asırıwda bankler tek ǵana jańa kredit ónimlerin usınıs etiw menen sheklenbeytuǵını atap ótildi. Olardıń jumısı resurs alǵan kárxanalardıń sanı hám biznestiń ósiwi menen bahalanadı. Kredit ajıratıwda aqsha aǵısı hám anıq buyırtpalardı esapqa alıw, isbilermenlerden soralatuǵın artıqsha hújjetlerdi biykar etiw wazıypası qoyıldı.

Qashqadáryanıń tábiyiy imkaniyatları turizmde de jańa jumıs orınların jaratıwı múmkin. Jıldıń basınan wálayatqa 2,5 million turist kelgen, Ǵelon awılınıń ózine kelgenlerdiń sanı 500 mıńǵa jetken. Ǵelonda taw-lıjası kurortınıń birinshi basqıshın iske qosıw, basqa da taw awıllarında etnoturizm, Shahrisabz rayonında rafting hám sport turizmin rawajlandırıw rejelestirilgen. Altı awıl boyınsha master-rejeler tayarlanıp, 50 million dollarlıq joybarlar baslanadı.

Jańa jumıs orınlarına jaslardıń kásiplik tayarlıǵı da áhmiyetli. Qarshı qalasındaǵı Aldınǵı kásiplik sheberlik texnikumınıń Germaniyada tájiriybe arttırǵan 32 ustası házir wálayattaǵı 57 texnikum ustaların oqıtpaqta. Bul jerde oqıwshılar mektep attestatı menen birge kásiplik sertifikat aladı, germaniyalı qánigeler bolsa jaslarǵa til hám kásip úyretedi. Juwapkerlerge mektepler menen texnikumlar arasında oqıwshılardı kásipke baǵdarlawdıń anıq sistemasın jaratıw tapsırıldı.

Qashqadáryalı oqıwshılardıń nátiyjeleri de tán alındı. Qarshı qalasındaǵı Prezident mektebi “Cambridge” imtixanlarında respublikada eń joqarı nátiyjeni kórsetti, Abdulla Aripov atındaǵı dóretiwshilik mektebi “Zakovat” turnirinde jeńimpaz boldı. Kosonlı Murodjon Xalimov SAT imtixanında maksimal 1600 ball topladı. Kelesi jıldan hár bir rayonda bir mektepte anıq pánler shet tilinde oqıtıladı. Sonday-aq, barlıq rayonlarda robototexnika dógerekleri ashılıp, oqıwshılar arasında hár jılı chempionat ótkeriledi.

Wálayattıń keleshektegi ósiwi qala qurılısında da aldınnan puqta rejelestiriwdi talap etedi. Qarshı qalası, Kókdala hám Qarshı rayonı shegarasında 500 mıń adamǵa mólsherlengen Jańa Qarshı qalası, Qarshı rayonında bolsa “Kwhna Nasaf” ekokompleksi qurıladı. Abıraylı arxitektura kompaniyalarınıń qatnasıwında bas reje islep shıǵılıp, jańa aymaqlar “jasıl” hám “aqıllı” qala principleri tiykarında qurıladı.

Sonıń menen birge, máhállelerde nál egiw hám jasıl aymaqlardı kóbeytiw boyınsha “Qashqadárya tájiriybesi” jolǵa qoyıladı. Hár jılı Nawrız qarsańında “Eń jasıl máhálle” tańlawı ótkeriledi.

Májilis juwmaǵında wálayat hám rayonlar hákimleriniń málimlemesi tıńlandı, belsendiler menen sóylesti.

Bunnan soń Prezident Shavkat Mirziyoev Jańa Qarshı qalasın qurıw hám Qarshı magistral kanalınıń boyında turizm kompleksin shólkemlestiriw joybarları menen tanıstı.

Jańa qala ushın Samarqand – Ǵuzar jónelisindegi A-378 hám Shahrisabzǵa alıp barıwshı 4R-79 avtomobil jolları aralıǵındaǵı 5200 gektar maydan tańlanǵan. Bul aymaq tómen bonitetli, paydalanılmay atırǵan shól hám jaylaw jerlerden ibarat. Dáslepki bas reje 500 mıń adamǵa mólsherlengen.

Mámleketimiz basshısı qalanı keleshekte 1 million adam jasaytuǵın, Qarshıǵa zamanagóy alternativ bolatuǵın iri oray sıpatında rejelestiriw zárúr ekenligin atap ótti.

Jańa qalaǵa wálayat hákimligi hám basqa da mámleketlik uyımlardı kóshiriw názerde tutılǵan. Bul jerde kongress-xoll, koncert zalları hám miymanxanalar qurılıp, Samarqand hám Buxaradaǵı sıyaqlı iri xalıqaralıq forumlardı qabıl ete alatuǵın turizm orayı qáliplestiriledi.

Transport tarmaǵı qalanıń basqa aymaqlar menen qolaylı baylanısın támiyinlewi kerek. Prezidentimiz aeroport hám temir jol vokzalın jańa qala menen baylanıstıratuǵın elektr jámiyetlik transport, zárúr bolsa, jer ústi metrosı qatnawın jolǵa qoyıw kerek ekenligin kórsetip ótti.

Prezentaciyada Qarshı magistral kanalınıń boyındaǵı turizm kompleksiniń joybarı da kórip shıǵıldı. Onıń sheńberinde úsh kilometrlik seyil etiw ornın shólkemlestiriw ushın 235 gektar jer ajıratılǵan. Joybar tórt basqıshta ámelge asırılıp, dáslep 30 gektarda ónermentler qalashası hám turizm aymaǵı qurıladı.

Komplekste miymanxanalar, restoran hám dúkanlar, muzey, akvapark, balalar oyın maydanshaları jáne qayıqlar júziwi ushın jasalma kól qurılısı rejelestirilgen.

Prezidentimiz jańa qala hám turizm kompleksiniń bas rejelerin abıraylı sırt el joybarlaw hám arxitektura kompaniyaların tartqan halda puqta islep shıǵıw, onda qáwipsizlik, qolaylıq, arzanlıq hám “aqıllı” qala principlerine súyeniwge tapsırma berdi.

Soń Prezident Shavkat Mirziyoev Qarshı mámleketlik universitetinde jaratılǵan sharayatlar menen tanıstı.
Universitette 14 mıńnan aslam student bakalavriat hám magistratura basqıshlarında, kúndizgi, sırtqı hám aralıqtan bilim almaqta. Bul jerde 579 professor-oqıtıwshı miynet etedi.

Bilimlendiriw baǵdarlamaların xalıqaralıq talaplarǵa beyimlestiriwge ayrıqsha itibar qaratılmaqta. Inglis filologiyası, matematika, ámeliy matematika hám fizika baǵdarları xalıqaralıq akkreditaciyadan ótkerilgen. Rossiya hám Belarus joqarı oqıw orınları menen 14 birgeliktegi bilimlendiriw baǵdarlaması jolǵa qoyılǵan.

Tiller fakultetinde mıń orınlıq zamanagóy media studiya, sonday-aq, qıtay, nemis, francuz, inglis hám rus tilleri orayları shólkemlestirilgen. Xalıqaralıq baǵdarlamalar sheńberinde sinxron awdarmashılar tayarlanbaqta. Jeti laboratoriyanı birlestirgen

Xalıqaralıq laboratoriyalar orayında jasalma intellekt, mashinalı oqıtıw hám robototexnika baǵdarlarında izertlewler alıp barılmaqta.

Ótken jılı mákemede keń kólemli qurılıs hám rekonstrukciyalaw jumısları ámelge asırıldı.

Studentlerdiń jasaw sharayatları jaqsılandı. Úsh jańa jataqxananıń qurılıwı nátiyjesinde 1 mıń 300 den aslam qosımsha orın jaratılıp, studentler turaq jayına bolǵan talap tolıq qaplanǵan. Universitet aymaǵında 240 orınlıq balalar baqshası, kitapxana, asxanalar, jaslar orayı hám ánjumanlar sarayı jumıs alıp barmaqta. Joqarı oqıw ornı janında “Lochin” futbol komandası shólkemlestirilip, onıń shınıǵıwları ushın zamanagóy maydan qurılǵan.

Prezidentimiz universitettiń studentlerge xızmet kórsetiw orayınıń jumısı menen tanıstı.

Sonıń menen Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń Qashqadárya wálayatına saparı juwmaqlandı.